Su Deposunda Klorlama Nasıl Yapılır? Klorlama Çeşitleri Nelerdir?

Su depolarında fiziksel temizlik işlemi tamamlandıktan sonra, gözle görülmeyen patojenleri (bakteri, virüs, mantar) yok etmek ve suyun mikrobiyolojik güvenliğini sağlamak için uygulanan en yaygın ve etkili yöntem klorlamadır. Doğru oranda ve yöntemle yapılan klorlama, suyun şebekede yolculuğu boyunca temiz kalmasını sağlarken, yanlış uygulamalar suyun kimyasal yapısını bozarak zehirlenmelere yol açabilir.

Su Deposunda Klorlama Nasıl Yapılır? Adım Adım Uygulama

Klorlama işlemi, klorun suya rastgele dökülmesiyle değil, hassas ölçümler ve belirli bekleme süreleri (temas süresi) dikkate alınarak profesyonel bir sırayla yapılmalıdır:

• Fiziksel Temizliğin Tamamlanması: Klor, organik maddelerle (çamur, yosun, balçık) reaksiyona girdiğinde etkisini kaybeder ve dezenfeksiyon yan ürünleri oluşturur. Bu nedenle klorlama öncesinde deponun yüksek basınçlı su ve fırçalarla fiziksel olarak tamamen temizlenmiş olması şarttır.
• Deponun Kısmen Doldurulması ve Dozaj Ayarı: Su dolaşım sistemi (sirkülasyon) bulunmayan depolarda klorun homojen dağılması zordur. Bu sorunu aşmak için depo önce yarıya kadar temiz su ile doldurulur. Deponun toplam hacmine göre eklenecek klor miktarı hesaplanır.
• Klorun İlave Edilmesi ve Homojenizasyon: Hesaplanmış sıvı veya katı klor (önceden suda çözündürülmüş halde) yarı dolu depoya eklenir. Ardından deponun kalan yarısı basınçlı suyla doldurularak klorun suyun her noktasına eşit şekilde dağılması (homojenizasyon) sağlanır.
• Bekleme (Temas) Süresi ve Şebekeye Verilmesi: Klorun patojenleri hücre düzeyinde parçalaması için belirli bir süreye ihtiyacı vardır (genellikle en az 30 dakika ile 4 saat arası). Temizlik sonrası şebeke dezenfeksiyonu yapılıyorsa, dağıtım vanaları açılarak bu yüksek klorlu suyun bina tesisatına (borulara) ulaşması sağlanır ve sistem kapatılarak klorun boru içindeki biyofilm tabakasını parçalaması beklenir.
• Tahliye ve Normalizasyon: Dezenfeksiyon sonrası sistemdeki yüksek klorlu su tamamen tahliye edilir. Depo yeni suyla doldurulur ve musluklardan akan suyun serbest klor seviyesi, İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik standartları olan 0.2 - 0.8 ppm aralığına gelene kadar test edilir.

Klorlama Çeşitleri Nelerdir?

Su depolarında amaca ve ihtiyaca göre iki farklı klorlama stratejisi ve üç farklı klor formu kullanılır.

Amaca Göre Klorlama Yöntemleri

• Şok Klorlama: Depo temizliği sonrası, uzun süreli su kesintilerinin ardından veya suda ani bir kirlenme/salgın (örneğin Koliform bakteri) tespit edildiğinde uygulanır. Suya normal değerlerin çok üzerinde (yaklaşık 5 ppm) klor katılarak sistemdeki tüm canlı mikroorganizmaların anında öldürülmesi hedeflenir. Bu su kesinlikle tüketilmez, sistem dezenfekte edildikten sonra dışarı atılır.
• Sürekli (Dozajlamalı) Klorlama: Şebeke suyunun klor seviyesinin yetersiz olduğu veya kuyu suyu kullanan tesislerde (hastane, fabrika, site) suyun sürekli mikrobiyolojik olarak temiz kalmasını sağlamak için yapılır. Depo çıkışına kurulan otomatik klor dozaj pompaları ile suya sürekli ve insan sağlığına uygun düşük miktarda (0.2-0.8 ppm) klor enjekte edilir.

Kullanılan Klor Formları

• Sıvı Klor (Sodyum Hipoklorit): Depo klorlamasında en sık kullanılan formdur. Genellikle %5 ile %15 aktif klor içerir. Suya çok hızlı karışır ve dozaj pompalarıyla entegre çalışmaya en uygun türdür. Korozif (aşındırıcı) etkisi yüksektir.
• Katı Klor (Kalsiyum Hipoklorür): Granül veya tablet formundadır, %65'e kadar aktif klor barındırır. Sıvı klora göre daha uzun raf ömrüne sahiptir. Genellikle klor tabletleri suda eritilerek stok solüsyon hazırlanır ve depoya eklenir. Küçük işletmelerde veya havuz/depo hibrit sistemlerinde tercih edilir.
• Gaz Klor: En ucuz formdur ancak zehirli ve tehlikeli bir gaz olması nedeniyle basınçlı tüplerde saklanır. Bina depolarında değil, sadece büyük şehir şebekelerinin arıtma tesislerinde uzmanlar tarafından kullanılır.

Klorlamada Dikkat Edilmesi Gereken Kritik Noktalar

• pH Değerinin Önemi: Klorun dezenfeksiyon gücü suyun pH değerine doğrudan bağlıdır. Suyun pH değeri 7.0 ile 7.5 arasında olduğunda klor maksimum verimle çalışır. pH 8.0'ın üzerine çıktığında klorun patojenleri öldürme etkisi ciddi oranda düşer.
• İş Güvenliği: Yüksek konsantrasyonlu klor solunum yollarını ve cildi ağır tahriş eder. Kapalı alanda manuel klorlama veya temizlik yapan personelin tam yüz gaz maskesi ve kimyasal koruyucu giysiler kullanması zorunludur.
• Sıvı, Katı ve Gaz Klor Arasındaki Farklar: Hangisi Daha Güvenilir?

Kendi işlerimizden: önce ve sonra

Aşağıdaki dört kare sahada çektiğimiz fotoğraflardır; ilk ikisi bir deponun temizlik öncesi ve sonrası, sonraki ikisi başka bir deponun.